Jak myślisz, czyli zmora polskich uczniów

 

    Kiedy dwa lata temu mój syn, będący uczniem drugiej klasy szkoły podstawowej przyniósł jeden z pierwszych sprawdzianów z przeczytanej lektury, naszły mnie dwie refleksje. Po pierwsze co niby ma dać ten sprawdzian? Po drugie jak można zaczynać pytanie do ośmioletniego dziecka: "Jak myślisz, co oznacza sformułowanie..." 

    Pewnie nie trudno zorientować się czytając niniejszego bloga, że jestem osobą, która lubi czytać ;). Nawet bardzo lubi. I nie zaczęło się to wczoraj ani nawet te kilka lat temu, gdy powstawał blog read2sleep.pl. Zaczęło się to w szkole podstawowej. Nie było lektury, której bym nie przeczytała i chętnie sięgałam również po inne książki niż te obowiązkowe. I wiecie co? Przez osiem klas podstawówki ani razu nie miałam czegoś takiego jak sprawdzian z lektury. Z jednym wyjątkiem, gdy podczas omawiania "Zemsty" w klasie siódmej moim kolegom i koleżankom z klasy jakoś wyjątkowo nie chciało się pracować. Polonistka powiedziała "Nie chcecie rozmawiać? Dobrze, to napiszecie". Sprawdzianów z lektur nie miałam w podstawówce ani wcześniej, ani później a mimo to wszyscy lub prawie wszyscy lektury w mojej klasie czytali.

    W klasie mojego syna czyta garstka. Nie pomagają sprawdziany, które wg mnie są kuriozalne. Gdy syn przyniósł tamten nieszczęsny sprawdzian z lektury "Asiunia", zaczęłam zastanawiać się, czy to z tej samej książki co czytał i on, i ja, bo sama nie znałam odpowiedzi na jakieś 30 % pytań. Po co uczniowi przerabiającemu lekturę wiedzieć np. co wpadło pod lodówkę bohaterce "Piaskowego Wilka" (akurat to teraz mi przyszło do głowy... :P)? I wracając do tamtego pierwszego sprawdzianu, co ma uczeń odpowiedzieć na pytanie "Jak myślisz"? A jeśli myśli inaczej niż było w książce? To czy ktoś mu wyjaśnił, że pani nauczycielka chciała urozmaicić formę pytań a nie dowiedzieć się, co naprawdę myśli? Bo za swoją "myśl" dostał zero punktów...

    Gdy byłam na swoich pierwszych testach w poradni psychologiczno-pedagogicznej w czasach, gdy jeszcze nikt nie wiedział, o co w tym chodzi, pani psycholog w pewnym momencie powiedziała "Teraz będę ci zadawać pytania a ty musisz odpowiedzieć, jakbyś się zachowała w takiej sytuacji".  Trzynastoletnia ja spojrzałam na nią i pytam "Ale na pewno mam powiedzieć, jakbym się zachowała, czy może jak powinnam się zachować, bo to nie to samo." Psycholog podniosła głowę znad testów, przyjrzała mi się i mówi "Nigdy nie myślałam o tym, gdy zadawałam te pytania. Masz rację, to nie to samo. Powinnaś odpowiedzieć, jak należy się zachować a nie jak byś się zachowała". Gdybym nie zadała tego pytania, pewnie połowę odpowiedzi miałabym źle. Myślałam wówczas, jak wiele dzieci odpowiedziało błędnie, bo starało się odpowiadać wg własnych doświadczeń. 

    Sprawdzian z lektury "Asiunia" nie był jedynym sprawdzianem, w którym znalazłam pytanie "Jak myślisz, co oznacza..." i nie jedynym, gdy okazywało się, że to, co myśli uczeń nie ma znaczenia, chyba że akurat zgadza się z oficjalną interpretacją/oficjalną odpowiedzią. I pytam, po co udawać, że jednak kogoś obchodzi, co myślimy? Chcesz znać oficjalną odpowiedź, drogi nauczycielu? Zadaj pytanie "Co oznacza" a nie "Co myślisz, że oznacza". To nie jest to samo. Albo! Jeszcze jeden cud pytań ze sprawdzianów "Napisz swoje skojarzenia z..." Litości! Nie mówię tu o tolerowaniu złośliwych, uczniowskich żartów. Ale! Są też uczniowie kreatywni, którzy naprawdę skojarzeń będą mieć więcej lub będą to skojarzenia inne, niż wyobraża sobie autor zadania...

    Będąc w liceum usłyszałam raz pytanie "Jak myślisz" i gdy odpowiedziałam, co myślę na temat, dostałam odpowiedź "Nie, to nie o to chodzi". Tylko, ja celowo powiedziałam, co myślę. Bo ja myślałam inaczej niż twierdziła polonistka, że powinnam. Chodziło o "Dance makabr" i pytanie "Jak myślisz, dlaczego ludzie boją się śmierci?" Odpowiedziałam, ciesząc się, że mogę rozwinąć wypowiedź, ale szybko się okazało, że moja przemyślenia nie mieściły się w bryku, którego używała polonistka "Nie" - odpowiedziała więc - "Chodzi o to, że ludzie są grzeszni".  Próbowałam jeszcze bronić swojej wypowiedzi używając argumentów, ale polonistki absolutnie to nie obchodziło. Nie chciała wiedzieć "co myślę", chciała odpowiedzi na pytanie zgodnie z tym, co ktoś jej kiedyś powiedział, że jest właściwe. 

    Pytania "Jak myślisz" nie pojawiają się tylko na lekcjach języka polskiego, nie pojawiają się tylko w szkole. Czasem są po prostu elementem dyskusji i wtedy mają sens. Ale czasem wprowadzają w błąd, gdy dziecko nie może przewidzieć, że tak naprawdę nie chodzi o to, "jak myśli", ale czy zna oficjalną odpowiedź. Nikt tego nie wyjaśnia, bo uczeń "ma wiedzieć", nauczyciel "ma sprawdzać". Dobrze, niech weryfikuje, czego nauczył, ale niech wówczas nie pyta o przemyślenia, bo to nie to samo.

    

    Ściskam i pozdrawiam

    Sil

    

    

i tak nie posłucham

 

nie musisz mi mówić
i tak nie posłucham
są na tym świecie
skrajności w skrajnościach
i to przeświadczenie
gdy dobrze poszukam
znajdę, zawsze znajdę
dobrostki w podłościach

naiwna!

tyleż samo dobra
co wszelkiej głupoty
z której wynikają
gry okrutnie trudne
nie dla nas piedestały
to z myśli miernoty
rodzą się frustracje
i nadzieje złudne

Sil

fot. Sil

Jakimś cudem z pierwszego zrobił się 11, czyli jesień w pełni

 

    Nie wiedzieć kiedy przyszedł... nie, nie maj, choć troszkę już tęsknię za majem. Ale nie wiedzieć kiedy przyszedł październik i zanim zdążyłam to zauważyć, rozpoczęła się nawet jego druga dekada. Lubię październiki. To jest ten czas, gdy jeszcze jest na tyle ciepło, by móc wyjść na spacer bez ogromnego balastu kurtek na barkach, a jednocześnie świat powoli układa się do snu pod kolorową kołdrą z liści.

    Chciałam dziś napisać refleksję o starzejących się rodzicach i opiece nad nimi, zainspirowana artykułem z październikowego wydania magazynu "Wróżka", ale jednak ani sam artykuł nie wnosił niczego odkrywczego w mój świat, ani ja nie mam jednak ochoty pisać dziś swych mądrości na temat. Zmieniam więc na coś lżejszego.

    Lubicie kasztany? Dary jesieni? Ten moment, gdy pod nogi spadają żołędzie, szyszki, kolorowe gałązki połamane przez wiatr? Ja lubię i to nawet bardzo. Idę chodnikiem wzdłuż ruchliwej ulicy, a pod moimi stopami szeleści kolorowy dywan. Nie trwa to długo, gdyż wkrótce służby sprzątają tę piękną wyściółkę, aby nikt się nie poślizgnął i nie złamał nogi, gdy liście zawilgotnieją (Szkoda, że tak skrzętnie nie jest usuwany lód zimą...), ale jednak jest ten moment, przez chwilę można się nacieszyć.

    Lubicie parki miejskie? Nie ma nic piękniejszego niż np. Park Szczytnicki w październiku. Na Halę Stulecia spogląda się wówczas zza czerwieniejącej pergoli. Fontanny jeszcze działają i tworzą piękne centrum kropelek wody pomiędzy wirującym pięknem kolorowych liści. Jeśli nie byliście jesienią w dużym, miejskim parku, zachęcam, aby choć raz się wybrać. Może zajrzycie do Wrocławia? Do Parku Szczytnickiego? Wschodniego? Południowego? Jordanowskiego? Partynice. Trochę jest tych piękności. Nie trzeba koniecznie jechać do ZOO czy innych atrakcji mojego miasta. Naprawdę, wycieczka po parkach, do których wstęp jest wolny to aż nadto piękna w październiku. Wybierzcie tylko mniej deszczowy dzień :). A jeśli ktoś jedzie autem, to można pojechać krok dalej. Sobótka, Mirków... jest tego trochę.

    Dziś piszę lekko, ale lekko się nie czuję. To, do czego Was zachęcam, w tym roku dla mnie jest trudno dostępne. Może uda mi się zebrać siły, by choć raz wybrać się do parku. Bardzo bym tego chciała. 

    Wrocław obfituje w drzewa, obfituje w parki i laski. Dużo mamy mostów, nie bez przyczyny nazywają nasze miasto Wenecją Północy, a z tych mostów przepiękne widoki na rzeki. Wybierzcie się do Wrocławia, przystańcie kiedyś na Zwierzynieckim czy Grunwaldzki, spójrzcie w dal z kładki za ZOO, obejrzyjcie okolicę z mostu Piaskowego, Tumskiego, Pokoju. W październiku będzie pięknie, zapewniam.

    Dziś tylko tyle. Jako ilustrację przesyłam Wam zdjęcie darów jesieni zebranych przez moje dzieci. Do następnego razu.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Sil

Spadające słowa

 

zakochałam się w słowach
spadających jesienią
i myślałam, że wszystko będzie inne
lecz słowa niczego nie zmienią
niczego poza myślą
od wieczora do rana
nieważne jakbym bardzo
była zakochana

zasłuchana w nostalgię
sześć kielichów w dłoni
zapatrzona jak dziwnie
mądrości swe trwoni
i nie widzi umysł, co ma przed oczami
tylko nadal czyta
pomiędzy kartami

oddechy gorące
mgła na mojej twarzy
nie zawsze się zdarza
o czym człowiek marzy
nie zawsze się spełnią
najpiękniejsze z życzeń
nie zawsze można kochać
nauczyło życie

Sil

fot. Sil

Na dziś mam dla Was kilka jesiennych zdjęć

 

    Planując wczoraj podróż do lekarza, spróbowałam wymyślić dla siebie alternatywną drogę. Szukałam czegoś, co nieco skróci czas dojazdu. Zaczęłam zastanawiać się nad tym, jak można dojechać do pewnego miejsca, żeby nie musieć spędzić godziny w autobusie i tramwaju, i nagle olśniło mnie, że mogę spróbować podjechać autobusem do parku a dalej pójść po prostu pieszo przez kładkę za wrocławskim Zoo. To był strzał w dziesiątkę. Nie tylko udało mi się skrócić czas dojazdu o połowę, ale jeszcze miałam przepiękny, jesienny spacer. Poniżej wklejam kilka zdjęć zrobionych w biegu, ale moim zdaniem i tak całkiem uroczych.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Silentia

Październik '26, czyli przygotowania do zmian

    Może tylko mimochodem tu wspomnę, że właśnie jakimś cudem zaczyna się ostatni kwartał 2026 roku. Październik! Mam nadzieję, że "złoty" a nie szary i błotnisty! Uwielbiam Złotą Polską Jesień i jest to obecnie moja ulubiona pora roku, oczywiście zaraz po wiośnie. Tak, wiosna króluje niepodzielnie wśród moich ulubionych sezonów, ale wesoły taniec kolorowych liści, przygaszone błękity nieba, mgliste opary nad polami o poranku? To jest mój czas na refleksję i wyciszenie, chociaż niestety na spowolnienie absolutnie nie. A może stety? 

    Tegoroczny październik przyniesie mi nowe wyzwanie - studia edytorskie. Nie, na razie nie planuję robić kariery jako redaktor, korektor itp., ale mam swój ukryty cel w wyborze takiego kierunku. Chcę stać się lepszą pisarką. Ostatnimi czasy dotarło do mnie, że nie rozumiem obecnego rynku wydawniczego w Polsce. Nie wiem, czy studia to zmienią, jednak mam nadzieję, że dadzą mi wiedzę do merytorycznej dyskusji oraz narzędzia do poprawy pisarskiego warsztatu.     

    Październik to dla mnie czas przygotowania do końca roku i wejścia w nowy etap. W związku z tym chciałabym nauczyć się lepiej organizować swój czas, bym mogła na więcej sobie pozwolić - również na niniejszym blogu. Chciałabym poukładać sobie priorytety, sprawdzić, co mogę odpuścić w danej chwili, a czym muszę się koniecznie zająć. Postanowiłam, że pomimo faktu, iż jestem chodzącym chaosem, wprowadzę więc pewien schemat do mojego życia. Nie po to, aby chaos całkowicie wyeliminować, bo to jest poza moją naturą, ale po to by go okiełznać. W ten sposób każdy dzień podzielę na trzy etapy - praca i nauka, czas dla rodziny oraz czas na rozwijanie pasji i zainteresowań, czyli przede wszystkim pisarstwa, ale i twórczości na  blogu, czy w mediach społecznościowych.

    Kochani, serdecznie dziękuję za tak liczne odwiedziny we wrześniu. Ilość odsłon read2sleep.pl przekroczyła moje najśmielsze oczekiwania.

    Życzę Wam, Drodzy Czytelnicy, wspaniałego października. Niech każdemu przyniesie coś dobrego. Tym, którzy potrzebują oddechu, niech długie jesienne wieczory pomogą w odpoczynku. Pozostałym życzę wielu ciekawych zdarzeń.

Ściskam i pozdrawiam

Silentia

fot. Sil

Dlaczego przestałam czytać powieści, czyli refleksyjny post na pożegnanie września

 

    Wspominałam nieraz o powodach, dla których ostatnio nie pojawiają się u mnie na blogu recenzje książek. A przynajmniej, dlaczego nie pojawiają się tak często jak kiedyś. Wszak read2sleep.pl powstał dlatego, że chciałam pisać o tym, co czytam przed spaniem... Postanowiłam, że na zakończenie września, wreszcie napiszę coś więcej na ten temat.

    Po pierwsze read2sleep.pl nie powstał jedynie po to, abym pisała o tym, co przeczytałam. To był tylko jego pierwszy etap. Drugim miało być zrównoważenie komentarzy o przeczytanych powieściach z "recenzjami" innych tekstów - np. artykułów, a także z moją drobną twórczością. Trzecim etapem zaś miało być przedstawianiem mnie, jako autorki. Oczywiście nie oznacza to, że od czasu do czasu nie będzie się tu pojawiać żadna opinia o książce itp., bardziej chodzi o to, na co na blogu stawiam obecnie nacisk.

    Po drugie - doba nie jest z gumy i musiałam sobie odpowiedzieć na podstawowe pytanie. Czy wolę czytać cudze książki, czy pisać własne. Czytając w takim tempie jak jeszcze kilka lat temu, nie byłabym w stanie pisać. Ponieważ na tę chwilę pisanie wciąż pozostaje w strefie mojego hobby a nie pracy, musiałam ograniczyć mocno hobby-czytanie, aby móc zająć się hobby-pisaniem. 

    Po trzecie i najważniejsze! Przewidywalność wynikająca z doświadczenia. Minusem czytania książek z jednego obszaru tematycznego (w moim przypadku romans obyczajowy) jest to, że po przeczytaniu ich kilkuset, a może nawet już po kilkudziesięciu, powieści przestają być czymś odkrywczym a zaczyna się z nich wyłaniać pewien schemat, który nagle może być zbyt męczący. Jasne, mamy podkategorie. Erotyk (w większości za erotykami nie przepadam), romans podróżny, druga szansa itp., ale po jakimś czasie i w podkategoriach przestajemy znajdować coś odkrywczego. Był taki moment, że biorąc do ręki powieść i czytając prolog czy też pierwszy rozdział, już wiedziałam jaki będzie przebieg fabuły. Zgadywałam zakończenia a nawet perypetie. Zdarzało się, że dobrnęłam do końca tylko po to, żeby sprawdzić, czy miałam rację i - uśmiejecie się - byłam zła, gdy miałam. Humor w komediach romantycznych przestał być lekką przyprawą dodającą smaku, a stawał się mdły. Dialogi między bohaterami stały się oklepane. Kryzysy przestały być naturalne a zaczęły irytujące. I w tym momencie uznałam, że pora na przerwę. 

    Początkowo próbowałam zmienić kategorię, np. wrócić do fantastyki, której sporo kiedyś czytywałam, ale i tu nie znalazłam niczego odkrywczego. Kryminałów, horrorów itp. szczerze nie znoszę. Książki o psychopatach napawają mnie lękiem. Szukałam wśród biografii, poezji, a nawet poradników. I wreszcie uznałam, że na razie mam dość.

    Obecnie to, co czytam, dotyczy wyłącznie wykształcenia, które zdobywam i... mojej własnej twórczości. I nie, nie mówię tu o jakichś narcystycznych powrotach do dawnych opowiadań czy książek. Teraz czytam po prostu teksty, w których pisania jestem trakcie, aby je udoskonalać, poprawiać, obrabiać. 

    Oczywiście nadal czytam, czy raczej staram się znaleźć czas na czytanie, artykuły w prasie, głównie internetowej. Czytam też posty na tematycznych grupach w mediach społecznościowych. Ba! Od czasu do czasu nawet coś skomentuję. Ale to tyle. Więcej nie wcisnę w te szesnaście godzin na dobę, podczas których mogę być w swoich soczewkach kontaktowych ;). 

    Niedawno wspomniałam, że chciałabym wrócić do takiego lekkiego, niezobowiązującego, spontanicznego pisania blogowych opowiadań. Chciałam zacząć już we wrześniu, ale nie zacznę. Nie dlatego, że nie mam czasu, choć mam go mało, ale bardziej dlatego, że obawiam się, że powrót do tego typu twórczości może pogorszyć wypracowany przeze mnie w ostatnich latach warsztat. Temat pozostawiam jednak otwarty i do rozważenia w przyszłości.

   

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Sil

Takie tam żale

 

    Przez weekend przemyślałam kilka postów, które miałam umieścić w tym tygodniu na read2sleep.pl. Uznałam, że mam tyle pomysłów, że wystarczy usiąść i napisać - maks pół godziny. Poniedziałek, który przeszedł już do historii, jako pierwszy pokazał mi, że pół godziny to jednak dużo i, że nie zawsze będę mieć tyle czasu, aby włączyć komputer, odpalić program i napisać... Ale nie o tym ja. 

    Czujecie czasem, że coś poszło nie tak z waszą egzystencją na tym świecie? Że jakoś tak dziwnie nie pasujecie. Że wszystko wydaje się wam niepojęte? Że jest jakby tak, że jesteście wy i inni ludzie, którzy zachowują się zupełnie inaczej? Inaczej czują, myślą, mają inne potrzeby? To nie jest tylko to, co kiedyś mogliśmy usłyszeć w jakiejś tam reklamie "różni ludzie - różne potrzeby". Tu bardziej chodzi o to, że nagle okazuje się, że w danej grupie np. jak w przypadku, który skłonił mnie do napisania niniejszego posta, jesteście jedyną osobą, która ma zupełnie inne potrzeby i preferencja niż reszta. Jesteście jedyni, naprzeciwko stoi trzydzieści osób, które chcą tego samego, rozumieją tak samo, lubią to samo i po drugiej stronie wy. Pierwsza myśl, może jest coś ze mną nie tak, skoro oni wszyscy myślą inaczej niż ja, ale podobnie do reszty? A później zaczynacie analizować fakty i fakty w tym, konkretnym przypadku świadczą przeciwko nim. Więc o co tu chodzi? To ta słynna psychologia tłumu, do której jakoś nie możecie się zmusić? Czy coś jeszcze innego?

    Nie tak dawno w jednym sklepie niedaleko mnie zauważyłam, że jest kolejka kilku osób stojących pod prąd. Ze względu na niewielką przestrzeń wejście do kas jest tam z jednej a wyjście z drugiej strony. Stanęłam po właściwej stronie, ale zapytałam sprzedawczynię, czy zmienił się z jakiegoś powodu kierunek kolejki. Odpowiedziała "Nie, nie. Pani stoi dobrze". Mężczyzna z kolejki oburzył się i zaczął wykrzykiwać, że ja powinnam stanąć za nimi, bo oni już tę kolejkę uformowali. Powiedziałam "Nie będę stała pod prąd tylko dlatego, że państwo stoicie po złej stronie". Jedna osoba przeszła i stanęła za mną, reszta została na miejscu domagając się obsłużenia. Sprzedawczyni obsłużyła ich w pierwszej kolejności, a dopiero później mnie i osobę za mną. W ten sposób, w tak prostej, codziennej sytuacji kilkoro ludzi przekonało się, że nie trzeba dostosowywać się do zasad, wystarczy pokrzyczeć i cyk. Jest po mojemu a jak fakty temu przeczą to tym gorzej dla faktów. To jest tylko nic nie znacząca sprawa, ale takich jest więcej. Matka pozwala stać dziecku w mokrych kaloszach na siedzeniu w autobusie, bo to tylko dziecko. Kierowca pozwala otwierać piwko panom żulom na końcu, bo nie będzie się narażał i kłócił. Nikt nie zwrócił uwagi nastolatkom dokuczającym młodszemu koledze, bo nie będą się przecież wtrącać. Kolega rozbił koledze bidon dla zabawy? Rodzice pogłaszczą po główce, oburzą się, że nauczycielka zwraca ich dziecku uwagę. "Pani się go czepia, bo jest z... (pominę kraj, bo zaraz będę oskarżona o posty propagujące nienawiść na tle narodowościowym)" - usłyszała wychowawczyni.

    I dziś. Zwykłe przedszkole, zwykła grupa. Są dwie formy kontaktu - oficjalna w przedszkolnej aplikacji, nieoficjalna dla rodziców w mediach społecznościowych i nagle jedna z mam postanawia, że jej się te dwie formy nie podobają i zakłada trzecią grupę. Zwracam uwagę, że kolejna grupa tylko wprowadzi chaos i, że nie mam tej aplikacji, więc nie będę mogła do niej przystąpić. I co? Okazuje się, że tylko ja jestem przeciw. Pozostali rodzice chcą TRZECIEGO chatu w jeszcze innej aplikacji. A ja w ogóle się czepiam, bo przecież to świetny pomysł. Cóż, zostało jeszcze tylko 9 miesięcy przedszkola... Przetrwam. Przetrwam stanie naprzeciwko tłumu stojącego pod prąd oraz przetrwam wykluczenie z grupy rodziców i pewnie jeszcze wiele dziwactw tego świata. Ale jednego nie mogę znieść.

        Lubicie swoje smartfony? Ja też lubię swój. Wręcz uwielbiam. Często z niego korzystam. Piszę maile, płacę rachunki, umawiam się do lekarza, sprawdzam wiadomości, czytam książki. Gdy jednak z kimś się spotykam i rozmawiam, telefon jest w mojej torebce. Problem w tym, że coraz częściej jest tak, że tylko w mojej, ja zaś rozmawiam już nie z ludźmi tylko z czubkami ich pochylonych głów. "Tak, tak, słucham cię!" słyszę widząc, jak koleżanka, z którą właśnie próbuję nawiązać kontakt wzrokowy ma utkwione oczy w ekranie telefonu, który właśnie przewija kciukiem. "Opowiadaj, tylko sprawdzę coś" - słyszę od starszej ciotki -"Ale ja cię słucham jakby co". I jeszcze moje ulubione "Nie martw się, ja mam podzielną uwagę!". Tak, to może dlatego po sto razy słyszę później "Czemu mi tego wcześniej nie powiedziałaś?"

    Żalpost, jak to ktoś kiedyś szumnie nazwał, będzie się pewnie pojawiał od czasu do czasu na niniejszym blogu. W myślach mam jeszcze co najmniej dwa ;). Ale nie wszystko na raz, Moi Drodzy. Takie przyjemności trzeba sobie dawkować.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Sil

jest taka droga

 

jest taka droga choć trudna

gdy ciało raniąc kamieniem

wszechobecność przysłania

cierpienie cichym westchnieniem

gdy zło do ucha przykłada

usta zdradzieckie i szepcze

a tobie wnet się wydaje

że wszystko już będzie lepsze

lecz nie jest, więc kręcisz głową

nic nie rozumiejąc czasami

miało być już tak pięknie

a nadal płacz tulisz łzami

lecz nie jest, więc nadal czekasz

jak dziwnie życie się kręci

jednego dnia jesteś nikim

innego punkcikiem w pamięci

Sil

fot. Sil

Machina

pospiesznie ruszyła

kolejna maszyna

nie działa? źle działa?

nieważne

nic jej nie powstrzyma

kim jesteś sam nie wiesz

mechanizm już wciąga

wypadłeś? przepadło

w tył się nie spogląda

Silentia 

fot. Sil

Refleksja nad "prawdziwymi historiami" z mediów społecznościowych, czyli do zilustrowania pasuje tylko grzyb

    Pisałam w poście witającym wrzesień, że pewnie miesiąc ten będzie obfitował w refleksje, ale wiecie, czas nie jest z gumy, więc refleksje raczej się po prostu pojawiają od czasu do czasu... Postanowiłam jednak, że dziś faktycznie usiądę i zapiszę jedną z nich. Taką, która chodzi za mną już od jakiegoś czasu.

    Ludzie obecnie rzadko czytają blogi i wcale się temu nie dziwię. Na bloga, jak i na każdą inną stronę internetową, trzeba specjalnie wejść. Kliknąć w link, gdy jakiś post pojawi się w wyszukiwarce, gdy akurat na danym blogu jest post na temat, którego szukamy lub fizycznie należy wpisać adres w przeglądarkę, a to wymaga specjalnego wysiłku (nie, nie ironia). Blogi zostały więc zastąpione mediami społecznościowymi, które to większość użytkowników i tak przewija w każdej wolnej chwili. Jedni przeglądają Facebooka, inni Instagram. Popularne są podobno teraz jakieś... nagrania? na Tik Toku, ale ja nawet nie mam tej aplikacji, więc nie do końca ogarniam, co tam właściwie jest. Instagram i Facebook to i tak aż za dużo dla mnie. Na więcej nie mam czasu. Zajrzę czasem na Fb, na Insta też. Gdy potrzebuję - poszukam czegoś na YouTube. Tyle. I właśnie w momencie, w którym przeglądam wspomniane media w poszukiwaniu ciekawych informacji z mojego osiedla lub, gdy sprawdzam, co tam słychać u moich praktycznie niewidywanych już znajomych, jakiś facebookowy algorytm podpowiada mi posty z "prawdziwymi historiami". Raz czy dwa sprawdziłam, co to właściwie jest i teraz zastanawiam się, jak coś takiego może funkcjonować, zarabiać i jeszcze mieć fanów... 

    Po pierwsze, nie da się przeczytać całej historii/tekstu od razu. Można tylko fragment, a gdy coś się zaczyna wyjaśniać, są trzy kropki i informacja, że link do reszty historii znajduje się w pierwszym komentarzu pod postem. To już całkowicie przekreśla dla mnie formę, ponieważ nie zamierzam klikać w bliżej nieokreślone linki. W komentarzach użytkownicy narzekają, że po kliknięciu w odnośniki końca historii i tak często nie ma, ale za to jest ogrom reklam. Skoro tak jest, dlaczego ktoś w ogóle z tego korzysta? Czy za każdym razem dają się nabierać nowe osoby? Po drugie i najważniejsze, historie są schematyczne, pisane w taki sposób, żeby użytkownik wprost dostawał informację, kto tu jest dobry i skrzywdzony, a kogo trzeba nienawidzić. Zgroza. Po trzecie, najczęściej historie dotyczą konfliktu synowa-teściowa i albo jedna, albo druga pani jest po prostu diabłem wcielonym lub - drugi najczęstszy temat -  konfliktu matka a dorosłe dzieci. Komu ma służyć taka opowieść? Ma rzekomo uczyć stawiania granic, ale wg mnie uczy tylko ucieczki od problemów, ucinania kontaktów rodzinnych czy nienawiści. I jeszcze jedno - są portale, w których bohaterami, a raczej BOHATERKAMI, są tylko nasi rodacy, ale są również takie, które opowiadają historie z całego świata. I teraz, Moi Drodzy, te drugie teksty są po prostu translatorską porażką. Błędy, mylenie płci, imion itp. Tekst, choć wcale nie taki długi został po prostu wrzucony do translatora i absolutnie nikt nie zadaje sobie trudu, żeby go chociaż sprawdzić przed zamieszczeniem na Facebooku. Czynność, która zajęłaby pewnie tak z 5 minut nie jest w ogóle wykonywana. Zero poszanowania do Czytelników, czyli moje wielkie NIE. I jeszcze jedno, wszystkie panie "zastygają w bezruchu" i "zaciskają place na kubku kawy, aż pobieleją im knykcie". 

    Czy znajdę jakieś pozytywne strony tych krótkich opowiadań, które są podobno prawdziwe? Postaram się... Tak, czasem początek wydaje się ciekawy i widać potencjał. Prawdopodobnie, gdyby ktoś popracował nad tekstem, można byłoby stworzyć niezłą opowiastkę na kilka wolnych minut. Czasem są to obyczajówki, czasem jest wątek kryminalny. Pewnie dałoby się wyciągnąć więcej z danej historii, problem w tym, że nikomu się nie chce. Króluje więc bylejakość, schematyczność i granie na najprostszych emocjach. 

    I jeszcze jedno słowo do "prawdziwych" bohaterek tych opowieści. Zanim zaczniecie narzekać na wasze niewdzięczne, wyrodne dzieci, przypomnijcie sobie, że to wy je wychowałyście. Dzieci nie uczą się tylko z tego, co się im mówi, często uczą się po prostu obserwując. Jeśli nie stawia się im granic ani wymagań w dzieciństwie,  trudno oczekiwać tego w dorosłym życiu. Oczywiście, są wyjątki od reguły, ale to już refleksja na inny post.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Sil

 

Zaczęłam wczoraj pisać post...

 

    Jak wspomniałam w tytule, zaczęłam wczoraj pisać post. Miał być refleksją, jak i ten, chociaż nie jestem już pewna na jaki temat. Chyba coś o przyrodzie, gdyż przygotowałam sobie kilka jesiennych zdjęć, którymi - jak sądzę - miałam go ozdobić. Nie zawsze, gdy piszę post dodaję zdjęcie dla zilustrowania treści, czasem wybieram po prostu jakieś miłe dla oka, dla ozdoby. A wiecie dlaczego? Parę lat temu przeczytałam w jakimś poradniku pisania tekstów na media społecznościowe, że czytelnicy ogólnie wolą, gdy teksty w Internecie są wzbogacane o fotografię. Ciekawe, prawda? Z drugiej strony, sama również czasem najpierw zwracam uwagę na zdjęcie a dopiero później czytam tytuł artykułu. Może taka już nasza natura.

    Dziś to nie jest ten sam, ani nawet podobny tekst, który napisałabym wczoraj. Dziś zainspirowała mnie pewna historia, która mi się przyśniła. 

    Myślałam niedawno, a nawet rozmawiałam z kimś o tym, jak zaczęła się historia mojego blogowania. Pisywałam wówczas opowiadania typu fan fiction i na bieżąco wrzucałam kolejne rozdziały na swój blog. Tamten nieistniejący już blog szybko stał się bardzo popularny do tego stopnia, że któregoś razu jeden z moich postów był reklamowany na głównej stronie Onetu. Zastanawiałam się wówczas, jak to się stało, przecież nie byłam nikim znanym, nie wykupiła też reklamy, ale prawdopodobnie po prostu mieli w Onecie jakiś algorytm, który wrzucał na główną stronę fragment bloga czytany najchętniej w danej chwili. Nie wiem tego na pewno. Tak tylko zgaduję. Wracając do tematu, rozmyślałam o tamtym moim starym blogu prowadzonym pod starym pseudonimem i zastanawiało mnie, jak to jest, że tak wiele osób czeka aż napiszę i wrzucę na bloga kolejny rozdział danej historii? Moja blogowa twórczość nie była jakaś przemyślana, nie była nawet wysokich lotów. Stwarzałam w głowie opowieść, zapisywałam ją po fragmencie i publikowałam. Tylko tyle. Czasami w trakcie pisania zmieniałam fabułę, dodawałam bohaterów, skracałam lub przebudowywałam wątki. W każdym razie bardzo rzadko zdarzało się, że historia była gotowa, zanim zaczęłam ją publikować. Najczęściej miałam napisane jakieś dziesięć procent... A jednak tamta forma sprawdzała się i ludzie czekali, aby poczytać co dalej, ja sama zaś czekałam, aby usiąść na chwilę wieczorem do komputera i napisać kolejny fragment. To były całkiem miłe chwile.

    Zbliża się kalendarzowa jesień a co za tym idzie, wkrótce wieczory staną się długie i ponure. Przyszło mi do głowy, że chociaż w ciągu dnia nie ma najmniejszych szans, żebym zajęła się pisaniem podobnym do tego sprzed piętnastu lat, to mam dokładnie na to ochotę. Chciałabym tej jesieni przenieść się na chwilę w czasie i wieczorami spontanicznie tworzyć fragment po fragmencie jakąś historię. Zakończoną część - opublikować tutaj. Jest nawet coś, co kołacze mi po głowie. Historia, która przyszła do mnie nad ranem, ale nie mieści się w moich planach pisarskich. Może jednak będzie w sam raz na to, by cofnąć się w czasie i wypełnić trochę miejsca na read2sleep.pl?

    Nie zacznę jeszcze dziś, ani nawet jutro, ale jeżeli zdecyduję się na taki "blogowy powrót do korzeni" to myślę, że zacznę jeszcze we wrześniu. Zaglądajcie do mnie. Może spodoba się Wam kawałek dawnej, blogowej mnie?

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Silentia

Utracone

utracone nie zawsze 

widoczne dla świata

siedzi głębiej niż głębia

wszechmocnej natury

łzy wyciska i nagle

nikt nie wie dlaczego

zatrzymało się w miejscu

nieruchome spojrzenie

Silentia

Fot. Silentia 

Lekcje, które odrobiłam zbyt późno

 

Nie da się tego nauczyć inaczej niż przez doświadczenie, a jednak śmiem twierdzić, że te lekcje przychodzą do człowieka za późno. Poniżej te, które musiałam w końcu odrobić i ja. :)

Jeśli dajesz komuś coś za darmo - nie będzie szanował ani tej rzeczy, ani ciebie. 

Jeśli zawsze jesteś gotowa do niesienia pomocy innym, inni uznają tę pomoc za twój obowiązek wobec nich.

Jeśli od początku znajomości zawsze piszesz/dzwonisz pierwsza, gdy przestaniesz, znajomość umrze śmiercią naturalną.

Ktoś kto cię o coś prosi tak naprawdę nie bierze pod uwagę odmowy. 

Większość osób, które chcą szczerej opinii tak naprawdę nie chce szczerej opinii :)

Ściskam i pozdrawiam

Sil

W cieniu

 

w półmroku myśli i w cieniu rzuconym przez kłody pod nogi

ale także w tym od zbyt wielkich tego świata

i jeszcze w cieniu swoich dawnych czynów

w półmroku świata nie do zrozumienia

przychodzi człowiek a później go nie ma

jak błyskawica na brunatnym niebie

jest chwilą i małym błędem systemu

jedną nogą tu - drugą tam, nigdy nic nie wiadomo

Sil

fot. Silentia

Jego wysokość warzywo, czyli czuję się, jakby ktoś mnie przeniósł do alternatywnej rzeczywistości

 

Tematu mam trochę już dość, gdyż atakuje mnie ze wszystkich stron. I jak zwykle w takiej sytuacji zastanawiam się, jak to się dzieje, że w tak ekspresowym tempie przybywa w naszym pięknym kraju ekspertów na dany temat - tym razem na temat zbiorowego żywienia dzieci. Nowe wytyczne dla stołówek przedszkolnych i szkolnych, które obowiązują od 1 września 2026, znalazły nagle tak wielu przeciwników, zwłaszcza wśród internetowych celebrantów, że zaczęłam zastanawiać się, czy nie przeniesiono mnie do alternatywnej rzeczywistości. 

Odkąd pamiętam żywienie w przedszkolu i szkole było czymś po prostu złym i trzeba było to przetrwać i nagle, choć do tej pory nikt się na temat szkolnych obiadów nie wypowiadał - cyk i mamy cyrk na kółkach. Nikomu się nie podoba, że RAZ w tygodniu posiłek dla dzieci musi być oparty na warzywach i roślinach strączkowych. Kurcze, całe życie na biologi, środowisku, warsztatach z pielęgniarką szkolną, na dyskusjach z nauczycielami uczono mnie, że najzdrowsze jedzenie na świecie to owoce i warzywa. A tu proszę cała masa samozwańczych internetowych guru bije na alarm, bo raz w tygodniu uczniowie w szkole dostaną posiłek oparty na warzywach. Minister Edukacji, rząd (nie chodzi tu o poglądy polityczne) a nawet dietetyków czy organizacje prozdrowotne nazywa się piewcami "chorej ideologii" a użytkownicy mediów społecznościowych w licznych komentarzach lamentują, że przez dbanie o planetę będą cierpiały dzieci. Ba! Co mądrzejsi powołują się nawet na piramidę zdrowego żywienia, której niestety chyba nawet nie widzieli na oczy, gdyż Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej zakłada, że mięso powinno się jeść nie częściej niż 2-3 razy w tygodniu...

Podam Wam, Kochani Czytelnicy, przykład mojego szkolnego, tygodniowego menu z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Moja szkoła miała prężnie działającą stołówkę, intendentkę, kilka kucharek i pomocy kuchennych. Mimo to poza jednym posiłkiem, jedzenie nie nadawało się tam do spożycia. Rodzice nie znali menu, wywieszano je dopiero rano danego dnia i to na stołówce, do której rodzicom uczniów wchodzić nie było wolno. Oto przykładowe menu z tamtego czasu:

Poniedziałek: Rozgotowane, pływające w kałuży wody (gdyż panie z kuchni nie miały czasu, aby dobrze odsączyć...) leniwe kluski, które - jak pewnie powszechnie wiadomo - są wg mnie mało udaną wersją kopytek tylko z dodatkiem białego sera. Do leniwych podawano suchą i gorzkawą surówkę z marchewki, która na lata zniechęciła mnie do tego warzywa. Czyli? Obiad był wege...

Wtorek: Żołądki drobiowe.... szare i śmierdzące na kilometr, nieokreślona surówka oraz ziemniaki tłuczone, które z jakiegoś powodu konsystencją i kolorem przypominały beton a w dodatku były podawane zawsze zupełnie zimne. Okej, nie wege...

Środa: Tu bywało różnie. Żylasta "sztukamięs" w jakimś nieokreślonym sosie lub jakieś dziwne szare pulpety a do tego kasza. Najczęściej gryczana palona. Nikt tego nie jadł, ale znów. Nie wege.

Czwartek wyglądał podobnie do środy tylko zamiast kaszy znów były szare, zimne ziemniaki i jakaś surówka. Nie wege.

Piątek. O! Na piątek wszyscy czekali, ponieważ - poza tymi dniami, gdy wypadała ryba z kiszoną kapustą, obiady były zjadliwe lub nawet dobre. Był makaron posypany białym serem (można sobie było posłodzić po wierzchu), naleśniki, niestety niezbyt udane z zimnym serem w jakichś grudkach lub... uwaga, uwaga! Pierogi ruskie. Bywały zwykle raz w miesiącu i to był jedyny, podkreślam JEDYNY obiad, który wszyscy jedli.  UWAGA! DRUGI POSIŁEK WEGE!

Każdego dnia było też pierwsze danie, czyli jakaś zupa. Zwykle ta zupa była przez panie z kuchni szumnie zatytułowane, ale tak naprawdę wszystkie wyglądały podobnie, nie pachniały dobrze i raczej nikt ich nie jadł. Za to powodzeniem cieszył się suchy chleb, który do zupy podawano. Właściwie większość dzieci jadła na obiad wyłącznie ten suchy chleb...

Okej, dawne czasy, prawda? To już nie tak, że w stołówkach dalej podają dzieciom jakieś pomyje, prawda? I w ogóle, co ja porównuję połowę lat "90 do czasów obecnych. Więc... proszę bardzo. Wiosna roku 2025. Odbywam dwumiesięczne praktyki w nowoczesnej szkole podstawowej w ramach przygotowania pedagogicznego. Pewnego dnia pod koniec lekcji zgłasza się uczeń i mówi tak do mojej opiekunki "Przepraszam, czy mogłaby nas Pani wypuścić kilka minut przed dzwonkiem?" Moja opiekunka praktyk "A dlaczego?" Chłopiec "Bo dziś jest wreszcie ZJADLIWY obiad" "O, a jaki?" - pyta moja opiekunka i słyszymy chórek dzieci "Pierogi ruskie!". Nie, kochani. Nie krzyczeli "Schabowy z kapustą!" ani nawet "Nuggetsy z frytkami". Podobnie, jak za moich czasów, śpieszyli się, bo ZJADLIWYM obiadem były - UWAGA, UWAGA! - wegetariańskie pierogi. 

A teraz o tym, dlaczego to piszę. W zeszłym roku na prośbę rodziców z przedszkola, w którym jestem Przewodniczącą Rady Rodziców poszłam do dyrekcji, aby zgłosić uwagi do żywienia. Otrzymałam odpowiedź, która dała mi dużo do myślenia "Korzystamy z cateringu, w którym za zbilansowaną dietę we wszystkich wariantach* odpowiadają dietetycy z wyższym wykształceniem. Naprawdę nie będziemy ingerować w menu tylko dlatego, że niektórym rodzicom ta zbilansowana dieta nie odpowiada."  Można się z tym zgadzać, można się nie zgadzać, ale fakt jest jeden. Tradycyjna piramida zdrowia (dla tych którzy teraz głośno o niej krzyczą) zakłada ograniczenie mięsa i jego pochodnych do 2-3 razy w tygodniu. Ponadto za wyżywienie w szkole odpowiadają wykształceni w tym kierunku ludzie. Owszem, jak wszędzie zdarzają się błędy, bywają wręcz patologie, ale lament nad jednym warzywnym posiłkiem w tygodniu to jest już po prostu obłęd.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

*w przedszkolu, które znam wariantów diety do wyboru jest kilka

fot. Sil

Wrzesień, trochę nieba, trochę przemyśleń...

 

Do kalendarzowej jesieni zostało jeszcze kilka tygodni, jednak już dziś zaczyna się ta meteorologiczna. Nie mam nic przeciwko, lubię jesień - ta wczesna jest jakby łagodniejszą częścią lata, ta późna, nieco nostalgiczna, składania do przemyśleń, zachęca do pracy twórczej. 

W tym roku wrzesień jest dla mnie szczególnie ważny, niesie za sobą zmiany w życiu całej mojej rodziny. Czekałam na niego z niecierpliwością i mam nadzieję, że wszystkie transformacje przebiegną pomyślnie.

W ubiegłym miesiącu na read2sleep.pl pojawiło się naprawdę dużo odsłon. Dziękuję wszystkim za liczne odwiedziny i zapraszam ponownie. W sierpniu królowały posty z fotorelacjami, we wrześniu prawdopodobnie będą królować refleksje i komentarze do najróżniejszych przeczytanych przeze mnie artykułów. Zamieniłam bowiem książki na krótsze formy tekstów. Zdradzę, że na początek skomentuję dość ostro obecne nowości w zbiorowym żywieniu dzieci, a dokładniej ostro skomentuję wszechobecny lament. O polityce pisać nie będę.

Kochani, ostatnie kilka miesięcy roku 2026 to będzie dla mnie szaleństwo organizacyjne. Mam jednak zamiar więcej publikować na blogu. W mediach społecznościowych jeszcze nie teraz, ale pod koniec roku również będę próbowała rozwijać strony Silentii jako autorki, więc docelowo zapraszam.

Tymczasem życzę wszystkim przepięknych, ostatnich tego roku letnich tygodni i wspaniałego początku jesieni. Niech będzie złota, urocza i ciepła.

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Sil

Na zakończenie lata - leje

 

Ostatni dzień sierpnia zaczął się dość nietypowo. O 7 rano spodziewałam się rześkiego poranku, jak przez ostatni tydzień, gdy jednak wyszłam na zewnątrz w cienkim płaszczu, okazało się, że panuje taka duchota, iż przeklęłam robienie założeń, zamiast sprawdzenie na termometrze zaokiennym, ile właściwie jest stopni. Nie było już czasu wracać, więc gotowałam się przez całą drogę i dwugodzinne załatwianie najróżniejszych spraw. Gdy wróciłam do domu, rozbolała mnie głowa, poczułam się senna, a jednak nie mogłam usiąść ani na sekundę, gdyż "sprawy do załatwienia" miałam nie tylko poza domem, ale również w nim. I tak dobrnęłam prawie do południa. Gdy zaś wreszcie spojrzałam za okno, zobaczyłam brunatne chmury i deszcz. Leje. Ostatni dzień wakacji i leje. Trochę nie fair, pani pogodo, że odbierasz dzieciakom ostatni pogodny dzień, podczas gdy jutro zaczyna się szkoła, nie sądzisz? ;)

Ok, trochę żartuję. Deszcz jest ważny i potrzebny i doceniam, że jest. 

Przed nami jeszcze cztery miesiące roku 2026. Trudno mi w to uwierzyć, gdyż jeszcze pamiętam (i z pewnych przyczyn zapamiętam do końca życia... ;)), jak dopiero co witałam Nowy Rok. Miałam wiele nadziei i jeszcze więcej planów. Nie wszystkie się ziściły, nie wszystkie się powiodły, ale jeszcze czas, by ruszyć dalej. Jeszcze mam chwilę, by nie musieć pisać żal postów podobnych do tego, który zafundowałam Wam na otwarcie roku 2026 na read2sleep.pl 

Trzymajcie kciuki, Drodzy Czytelnicy. Za spełnione nadzieje i za zrealizowane plany. Swoje własne i tej, która pisze te słowa ;).

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Silentia

Trochę lasu na zakończenie wakacji

 

W ostatni weekend wakacji przedstawiam krótkie zakończenie sezonu fotorelacji. Nie twierdzę, że nie będą się pojawiać tutaj krótkie posty z amatorskimi zdjęciami mojego autorstwa aż do następnego lata, będzie ich jednak zdecydowanie mniej na tle innych postów. Zapraszam do obejrzenia kilku fotografii z mojej okolicy. 

Ściskam i pozdrawiam

Sil

fot. Silentia

Przemoc nie ma płci

 

Przemoc nie ma płci. Jeśli sprawcą jest mężczyzna zasługuje na karę i wstyd. Jeżeli sprawczynią jest kobieta - ona również zasługuje na karę i wstyd. Niezależnie od tego, czy dopuszcza się przemocy wobec kobiety czy mężczyzny. Feminizm to walka o równość praw, nie o to, żeby kobietom było wolno więcej.

Ściskam i pozdrawiam

Silentia

fot. Silentia

Wisienka na torcie, czyli Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

 

Najlepsze zostawiłam na koniec, jako taką wisienkę na torcie ;).

Właściwie to, że Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie (ul. Jana Pawła II 39) stało się moim ulubionym, wakacyjnym wydarzeniem zaskoczyło nawet mnie. Nie jestem wielką fanką samolotów i poszłam zwiedzać to konkretne muzeum z zupełnie innego powodu niż osobiste zainteresowania, a jednak była to naprawdę świetna przygoda, pomimo niesprzyjającej pogody. 

Największą zaletą Muzeum Lotnictwa Polskiego było bogactwo eksponatów i wystaw - najmniejszą brak możliwości zjedzenia czegoś ciepłego na miejscu. Dlaczego akurat to? Ponieważ muzeum było tak bogate, że człowiek naprawdę był w stanie spędzić w nim wiele godzin, zmęczyć się i zgłodnieć. Tymczasem do dyspozycji były tylko automaty z niezbyt pożywnymi przekąskami plus rower z kawą, którym i tak nie byłam zainteresowana, ponieważ nie pijam kawy ;).

W Muzeum Lotnictwa Polskiego znajduje się ponadto sklepik z pamiątkami, w którym - o dziwo - ceny wydawały mi się przyzwoite. Jest też spora strefa wypoczynkowa, więc można na chwilę usiąść i odsapnąć.

Zwiedzanie we wtorki jest bezpłatne, więc za bilety nie zapłaciłam nic. Po prostu można było wejść i korzystać.

Sanitariaty przyzwoite. Bez luksusów, ale nie tak biedne, jak gdzieniegdzie.

Wystawy interesujące, fajnie podzielone tematycznie, bogate w eksponaty.

Zapraszam do obejrzenia krótkiej fotorelacji.

Ściskam i pozdrawiam

Silentia

fot. Silentia